Koszty sądu pracy w Niemczech: własny adwokat także po wygranej i pomoc procesowa

Zanim zlecisz sprawę, oddziel roszczenie od kosztów

W niemieckim sądzie pracy wygrana w pierwszej instancji nie daje automatycznie prawa do odzyskania kosztów własnego adwokata od przeciwnika. Zgodnie z § 12a ArbGG w postępowaniu rozpoznawanym w trybie Urteilsverfahren strona wygrywająca nie może żądać zwrotu kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego ani osoby występującej jako Beistand, czyli osoby wspierającej stronę podczas rozprawy.

Przykład hipotetyczny: pracownik dochodzi zaległego wynagrodzenia i uzyskuje korzystne rozstrzygnięcie w całości. Sam ten wynik nie zobowiązuje pracodawcy do zwrotu kosztów adwokata pracownika. Oceniając opłacalność sporu, trzeba więc osobno uwzględnić dochodzoną należność oraz koszt własnej reprezentacji.

Czego nie odzyskasz tylko dlatego, że wygrasz

Wyłączenie obejmuje również rekompensatę za czas poświęcony sprawie. Strona, która wygrała, nie może żądać od przeciwnika odszkodowania za własną stratę czasu. Nie należy zatem zakładać, że korzystny wynik pozwoli przenieść na drugą stronę wszystkie osobiste obciążenia związane z procesem.

Jednocześnie § 12a ArbGG nie oznacza, że całe postępowanie jest bezpłatne. Przepis dotyczący zwrotu kosztów reprezentacji nie rozstrzyga wszystkich kwestii opłat sądowych i pozostałych wydatków. Poproś o zestawienie poszczególnych kategorii kosztów, zamiast poprzestawać na ogólnym zapewnieniu, że w pierwszej instancji każdy płaci za swojego prawnika.

Wyjątek: koszty spowodowane wyborem niewłaściwego sądu

Ustawa przewiduje szczególny wyjątek dotyczący pozwanego. Jeżeli powód skierował sprawę do sądu powszechnego, administracyjnego, finansowego albo socjalnego, a sąd ten przekazał ją do sądu pracy, wyłączenie zwrotu nie obejmuje kosztów, które pozwany poniósł właśnie z tego powodu.

Nie jest to ogólne prawo do odzyskania wszystkich wydatków na adwokata. Trzeba wyodrębnić koszty spowodowane skierowaniem sprawy na niewłaściwą drogę sądową. Ponadto opisana zasada pierwszej instancji nie może być bez sprawdzenia przenoszona na postępowanie w drugiej lub trzeciej instancji. Przed dalszym etapem sporu potrzebna jest odrębna ocena kosztów.

Co ustalić przed umową o reprezentację

Przed zawarciem umowy o reprezentację należy poinformować klienta o ustawowym wyłączeniu zwrotu tych kosztów. To odpowiedni moment, aby zapytać o przewidywany koszt prowadzenia sprawy, zakres zlecenia oraz wydatki, które pozostaną po twojej stronie nawet po pełnej wygranej.

Przed niemieckim sądem pracy strony mogą zasadniczo prowadzić sprawę samodzielnie. § 11 ustęp 1 ArbGG przewiduje jednak wyjątek dla określonych cudzych wierzytelności pieniężnych oraz wierzytelności przelanych do ściągnięcia na cudzy rachunek. Członków związku zawodowego może również reprezentować związek w ustawowych granicach. Możliwość przejęcia konkretnej sprawy trzeba z nim ustalić.

Prozesskostenhilfe: trzy warunki pomocy procesowej

Niemiecka pomoc procesowa, czyli Prozesskostenhilfe, wymaga wniosku. Zgodnie z § 114 ZPO może ją otrzymać osoba, która ze względu na sytuację osobistą i majątkową nie może ponieść kosztów postępowania, może pokryć je tylko częściowo albo jedynie w ratach. Dodatkowo planowane dochodzenie roszczeń lub obrona muszą mieć dostateczne szanse powodzenia i nie mogą być uznane za mutwillig.

To ostatnie pojęcie oznacza sytuację, w której rozsądnie działająca osoba niewymagająca pomocy procesowej zrezygnowałaby z postępowania po rozważeniu wszystkich okoliczności, mimo dostatecznych szans powodzenia. Sam niski dochód nie wystarcza. Również korzystna ocena roszczenia nie zastępuje pozostałych warunków ani nie gwarantuje bezpłatnego procesu.

Przygotuj rozmowę o finansowaniu

Zbierz dokumenty dotyczące roszczenia i określ, jaki wynik chcesz osiągnąć. Poproś o osobną ocenę szans sprawy oraz kosztów własnej reprezentacji. Upewnij się, że rozumiesz, które wydatki pozostaną przy tobie także po wygranej.

Jeżeli masz ograniczone środki, porusz temat Prozesskostenhilfe już podczas planowania sprawy. Przygotuj informacje o swojej sytuacji osobistej i majątkowej. Przed zawarciem umowy ustal, jakie finansowanie jest rzeczywiście zapewnione, a jakie wymaga jeszcze rozstrzygnięcia.

Źródła

• § 12a ARBGG
• § 11 ARBGG
• § 114 ZPO